Reklamacje w prawie transportowym

Reklamacje dotyczące przewozu towarów są jednym z podstawowych instrumentów dochodzenia roszczeń wobec przewoźnika w przypadku utraty, ubytku, uszkodzenia albo opóźnienia przesyłki. W przewozach krajowych zasady odpowiedzialności i dochodzenia roszczeń określa przede wszystkim ustawa – Prawo przewozowe oraz przepisy wykonawcze, natomiast w międzynarodowym transporcie drogowym istotne znaczenie ma Konwencja CMR. Prawidłowo przygotowana reklamacja usługi transportowej może nie tylko doprowadzić do polubownego zakończenia sporu, lecz w określonych przypadkach stanowi również etap konieczny przed skierowaniem sprawy do sądu. 

Kiedy przewoźnik odpowiada za szkody w transporcie?

W przewozie krajowym przewoźnik co do zasady odpowiada za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od momentu jej przyjęcia do przewozu aż do wydania odbiorcy, jak również za szkodę wynikającą ze zwłoki w przewozie. Zakres odpowiedzialności zależy jednak od okoliczności konkretnego zdarzenia, ponieważ przepisy przewidują przesłanki pozwalające przewoźnikowi uwolnić się od odpowiedzialności.

Istotne znaczenie ma zatem ustalenie, kiedy powstała szkoda, jaki był stan towaru przed rozpoczęciem transportu oraz czy przewoźnik mógł zapobiec jej powstaniu. Podstawowymi dowodami są list przewozowy, protokół ustalenia stanu przesyłki, dokumentacja fotograficzna oraz dokumenty określające rodzaj i wartość towaru.

W praktyce zaginięcie przesyłki, jej uszkodzenie lub stwierdzenie braków ilościowych powinno zostać udokumentowane możliwie szybko. Znaczenie ma również to, kto jest uprawniony do dochodzenia roszczenia – w zależności od etapu realizacji umowy może nim być między innymi nadawca przesyłki albo odbiorca. 

Co powinna zawierać reklamacja w transporcie?

Prawidłowo przygotowana reklamacja przewoźnika powinna przede wszystkim pozwalać jednoznacznie zidentyfikować przewóz oraz zgłaszane roszczenie. Reklamacja powinna zawierać dane przewoźnika i uprawnionego, dokument dotyczący zawarcia umowy przewozu lub informacje pozwalające ją zidentyfikować, uzasadnienie reklamacji, wysokość dochodzonej kwoty oraz dane potrzebne do wypłaty należności. Przy reklamacji pisemnej wymagany jest również podpis osoby uprawnionej. 

W sprawach dotyczących szkód w przesyłkach warto dołączyć także protokół szkody, fotografie, fakturę potwierdzającą wartość towaru, specyfikację przesyłki, korespondencję z przewoźnikiem oraz dokumenty pozwalające wykazać wysokość szkody.

Kiedy można dochodzić odszkodowania od przewoźnika?

Odszkodowania można dochodzić przede wszystkim wtedy, gdy doszło do niewykonania lub nienależytego wykonania przewozu, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność. Roszczenie może dotyczyć między innymi utraty lub uszkodzenia towaru, ubytku w przesyłce albo szkody wynikającej ze zwłoki.

Należy zwrócić szczególną uwagę na termin reklamacji oraz termin przedawnienia roszczenia. W krajowym Prawie przewozowym zasadą jest roczny termin przedawnienia, natomiast roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie, która nie spowodowała ubytku ani uszkodzenia przesyłki, przedawniają jeszcze szybciej. Wniesienie reklamacji powoduje zawieszenie biegu przedawnienia na zasadach określonych w ustawie. 

Czy reklamacja jest warunkiem koniecznym do wniesienia pozwu?

W przypadku roszczeń dochodzonych na podstawie krajowego Prawa przewozowego co do zasady tak. Artykuł 75 tej ustawy stanowi, że dochodzenie roszczeń w postępowaniu sądowym przysługuje uprawnionemu po bezskutecznym wyczerpaniu drogi reklamacji. Drogę tę uważa się za bezskuteczną, jeżeli dłużnik nie zapłaci dochodzonej należności w terminie trzech miesięcy od doręczenia reklamacji. 

Nie należy jednak automatycznie przenosić tej zasady na każdy rodzaj transportu. Przy przewozach międzynarodowych podlegających Konwencji CMR zasady dochodzenia roszczeń są odmienne. Przed wniesieniem pozwu trzeba zatem ustalić, jakie przepisy regulują konkretną umowę przewozu.

FAQ – pytania i odpowiedzi

Jak reklamować uszkodzony lub zagubiony towar w transporcie?

Należy możliwie szybko zabezpieczyć dokumentację szkody, zgromadzić dokumenty przewozowe i skierować do właściwego podmiotu reklamację określającą podstawę oraz wysokość roszczenia.

Co to jest reklamacja w prawie transportowym?

Jest to wystąpienie uprawnionego do przewoźnika z roszczeniem związanym z niewykonaniem albo nienależytym wykonaniem umowy przewozu. Może dotyczyć między innymi utraty, ubytku, uszkodzenia lub opóźnienia przesyłki.

Jaki jest termin rozpatrzenia reklamacji przez przewoźnika?

Na gruncie krajowego Prawa przewozowego istotny jest trzymiesięczny okres przewidziany w art. 75, po którego bezskutecznym upływie reklamację uznaje się za bezskuteczną dla celów dochodzenia roszczenia przed sądem.