Zasady kabotażu w UE po zmianach z 2022 roku

07Sie

Kabotaż drogowy to tymczasowy, zarobkowy przewóz krajowy wykonywany przez zagranicznego przewoźnika na terenie innego państwa UE. Choć stanowi on legalne narzędzie optymalizacji tras i ograniczania pustych przebiegów, jego legalność zależy od spełnienia ściśle określonych warunków. Od 2022 roku na mocy tzw. Pakietu Mobilności, przepisy kabotażowe uległy zaostrzeniu – wprowadzono m.in. obowiązkowy czterodniowy okres karencji, ograniczenia liczby przewozów oraz dodatkowe wymogi dokumentacyjne.

Kabotaż po reformie – jakie zmiany przyniósł pakiet mobilności?

Podstawą prawną dla przewozów kabotażowych w Unii Europejskiej pozostaje rozporządzenie nr 1072/2009, które reguluje zasady dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych.
W 2022 roku weszły w życie istotne zmiany wprowadzone przez Pakiet Mobilności, które zmodyfikowały sposób wykonywania kabotażu. Zmiany te miały przeciwdziałać obchodzeniu prawa i wykorzystywaniu kabotażu jako stałej działalności w państwie przyjmującym, zamiast jego tymczasowego charakteru.
Zgodnie z nowelizacją, po rozładunku w przychodzącym ruchu międzynarodowym, przewoźnik może wykonać maksymalnie trzy przewozy kabotażowe w ciągu 7 dni na terytorium tego samego państwa członkowskiego. Wszystkie operacje muszą być wykonane tym samym pojazdem (lub tym samym pojazdem silnikowym w przypadku zespołu pojazdów), a ostatni rozładunek musi nastąpić nie później niż 7 dni od dostarczenia ładunku z innego kraju.

Czterodniowy okres karencji

Jedną z najistotniejszych zmian – jakie przyniósł Pakiet Mobilności, jest wprowadzenie tzw. cooling-off period – czyli obowiązkowego okresu karencji. Od 2022 roku po zakończeniu kabotażu w danym państwie, ten sam pojazd nie może przez kolejne 4 dni wykonywać żadnych przewozów kabotażowych na jego terytorium. Przerwa liczona jest od dnia następującego po ostatnim rozładunku. Co ważne – sam fakt pozostawienia pojazdu w państwie docelowym nie powoduje „zresetowania” tego terminu. Pojazd musi opuścić dany kraj i powrócić do państwa siedziby przewoźnika.

Celem tej regulacji jest ograniczenie stałego funkcjonowania zagranicznych firm transportowych w państwach, w których nie mają one swojej siedziby, a jedynie wykonują działalność operacyjną. Tym samym unijny ustawodawca dążył do wyrównania warunków konkurencji pomiędzy przewoźnikami lokalnymi a podmiotami zagranicznymi.

Kabotaż w innym państwie członkowskim – ograniczone możliwości

Reforma objęła również tzw. kabotaż transgraniczny – sytuację, w której po rozładunku w jednym państwie członkowskim, przewoźnik realizuje przewóz krajowy w innym kraju Unii. Takie działanie jest możliwe, ale pod ścisłymi warunkami:

przewóz musi być wykonany w ciągu 3 dni od wjazdu do drugiego państwa,
pojazd musi wjechać bez ładunku, a przewożony towar może zostać przyjęty dopiero na miejscu,
łączny czas wykonywania kabotażu – liczony od pierwotnego rozładunku – nie może przekroczyć 7 dni,
na terytorium każdego z państw można wykonać tylko jeden kurs.

W praktyce oznacza to, że możliwości realizowania kabotażu na większą skalę zostały wyraźnie ograniczone, a przedsiębiorcy muszą skrupulatnie planować trasę i terminy przejazdu, aby nie narazić się na zarzut obejścia przepisów.

Obowiązki dokumentacyjne i kontrole

Prawidłowe wykonywanie kabotażu wymaga spełnienia przesłanek formalnych, jak również odpowiedniego udokumentowania całego przewozu. Przewoźnik powinien być w stanie wykazać zarówno przewóz w przychodzącym ruchu międzynarodowym, jak i każdy kolejny transport kabotażowy. Dokumentacja powinna zawierać m.in.:

dane nadawcy, odbiorcy i przewoźnika,
miejsca i daty załadunku i rozładunku,
rodzaj przewożonych rzeczy,
numery rejestracyjne pojazdów.

Rozporządzenie dopuszcza także możliwość przedstawienia dokumentów w formie elektronicznej, np. e-CMR. Przewoźnik nie musi posiadać żadnych „dodatkowych zezwoleń”, jednak w razie kontroli drogowej organy mogą zażądać okazania pełnej dokumentacji oraz danych z tachografu.

Kabotaż drogowy po zmianach – co musi wiedzieć przewoźnik?

Zmiany wprowadzone w 2022 roku w zakresie kabotażu miały na celu przywrócenie równowagi na unijnym rynku transportowym oraz przeciwdziałanie wykorzystywaniu kabotażu jako narzędzia do prowadzenia stałej działalności w innym państwie członkowskim bez rejestracji lokalnej firmy. Przewoźnicy, którzy działają w granicach prawa, zyskali większą ochronę, natomiast firmy próbujące obchodzić regulacje muszą liczyć się z istotnymi ograniczeniami oraz ryzykiem dotkliwych sankcji.

Dla przewoźnika najważniejsze jest dziś właściwe interpretowanie pojęcia tymczasowości działalności kabotażowej. W praktyce oznacza to konieczność ścisłego przestrzegania limitów czasowych i ilościowych – zarówno w zakresie liczby możliwych przewozów, a także okresów obowiązkowego przestoju pojazdu. Równie istotne jest dokumentowanie każdego etapu transportu oraz znajomość przepisów obowiązujących w państwie przyjmującym, w tym m.in. regulacji dotyczących VAT, czasu pracy kierowców czy dopuszczalnych parametrów technicznych pojazdów.

Warto również pamiętać, że rozporządzenie dopuszcza możliwość czasowego wyłączenia danego państwa z obowiązywania przepisów kabotażowych w przypadku poważnych zakłóceń rynku. Choć mechanizm ten stosowany jest rzadko, jego obecność świadczy o tym, jak dużą wagę Unia Europejska przykłada do utrzymania stabilności w sektorze transportowym.

Sankcje i ryzyko

Przewoźnicy, którzy naruszają przepisy kabotażowe, narażają się na kary finansowe, cofnięcie licencji, a w niektórych jurysdykcjach nawet odpowiedzialność karną. Szczególną uwagę organy kontrolne zwracają na próbę obejścia przepisów przez wykonywanie kabotażu z użyciem różnych pojazdów tej samej firmy lub sztuczne przetrzymywanie pojazdu w państwie przyjmującym bez faktycznego przewozu. W świetle nowych regulacji tego typu praktyki mogą zostać zakwalifikowane jako działania sprzeczne z prawem i potraktowane z pełną surowością.

Wsparcie prawne dla przewoźników drogowych

Jeśli prowadzą Państwo działalność transportową lub planują rozszerzyć usługi o przewozy kabotażowe w krajach UE, zapraszamy do kontaktu z naszym zespołem. Kancelaria be law. Radcy Prawni Bydgoszcz oferuje kompleksową obsługę prawną dla firm transportowych – od doradztwa przy planowaniu przewozów kabotażowych zgodnych z aktualnymi przepisami, po reprezentację w przypadku kontroli organów administracji i postępowań spornych.

Zmiany w przepisach dotyczących kabotażu drogowego wprowadzone w 2022 roku przez Pakiet Mobilności wyznaczają nowe standardy w transporcie międzynarodowym. Wprowadzenie czterodniowego okresu karencji, ograniczenie liczby przewozów oraz zaostrzenie wymogów dokumentacyjnych oznacza dla wielu firm transportowych konieczność gruntownej rewizji dotychczasowej strategii logistycznej i operacyjnej. Skuteczne zarządzanie flotą w nowych realiach prawnych obejmuje precyzyjne planowanie tras, skrupulatną kontrolę obiegu dokumentów, przestrzeganie okresów karencji oraz bieżące monitorowanie zgodności z przepisami każdego państwa członkowskiego. W obliczu zwiększonego ryzyka sankcji i kontroli administracyjnych, profesjonalne podejście do zarządzania compliance’em w zakresie kabotażu stało się warunkiem niezbędnym dla legalnego funkcjonowania na unijnym rynku, zachowania konkurencyjności i ciągłości działalności transportowej.